Tags

, , , , ,

Ik dacht dat ik de meeste ceremonies in Mozambique al wel een keertje had meegemaakt. Nee dus. Vandaag een nieuwe ceremonie kunnen toevoegen aan mijn lijst.

Het verhaal begint al in januari 2013. Bijna twee-en-een-half jaar geleden. Isabel ziet in de kleine advertenties in de krant dat er drie hectare grond te koop is in Moamba. Moamba ligt halverwege Maputo en de grens met Zuid Afrika. Ze belt Hawa, haar vriendin. Ze bellen met één of andere tussenpersoon. Ze maken een afspraak en de dames gaan een week later op zoek naar zowel deze man als naar de grond. Ik mag niet mee. Daar zijn ze heel uitgesproken in. Als bekend wordt dat een Mulungo (witte man) betrokken is dan wordt de prijs minstens verdrievoudigd.

Over Belgen wordt wel gezegd dat ze met een baksteen in hun maag worden geboren. Mozambikanen met grond. Isabels moeder is een ervaren koper en onderhandelaar. Met veel lappen grond, her en der verspreid over Mozambique. Zij wordt dus ook ingeschakeld. Zij is enthousiast en adviseert de dames om een bod te doen. Ik ben minder zeker want wat moet je met een lap grond in de middle of nowhere. Ik heb hier geen ervaring mee en ook weinig interesse. Ik zeg dat ik wil bijdragen met 40.000 metacais maar dat het hun project is. Niet het mijne.

De eigenaar – denk ik toch – aanvaardt hun bod van 60.000 metacais. De dames gaan akkoord, twee hectare voor Isabel en één hectare voor Hawa. De moeder van Isabel is getuige van hun overeenkomst. Dat is heel belangrijk. Zij zal de druk op de ketel houden want nu moeten de officiële papieren in orde gebracht worden. In oktober 2013 ga ik een keer met de dames op zoek naar het stuk grond. We vinden het – min of meer. Er staan geen herkenbare grenspaaltjes. Wel een paar bomen en grote struiken. En heel hoog dor gras. Het dichtstbijzijnde huis is minstens een kilometer ver weg. Hier en daar een hut. Geen water. Geen elektriciteit in de buurt. De snelweg op ruim drie kilometer. Een verharde weg op 200 meter. We schatten wat drie hectaren zijn. Dat is een flinke lap. Ik blijf beleefd maar weet niet wat ik er echt van moet vinden.

Er volgt een discussie. De grond schoonmaken of wachten tot alle papieren getekend zijn? Er wordt voor het laatste gekozen. Ik vind het al lang goed. Het is tenslotte Isabels project. Niet het mijne. Maar we zijn ondertussen wel getrouwd. Dat betekent dat ik door ons huwelijkscontract gedeeld eigenaar ben of wordt van deze grond. Ik vind het best.

En dan is het heel lang stil. Ik weet van een paar telefoontjes maar het schiet niet op. Het is maart 2015. Isabels moeder voert de druk op en regelt een afspraak op een administratieve post. Ik denk dat je dat kunt vergelijken met het kadaster. Er moet betaald worden voor de officiële opmeting met coördinaten. Dat wordt tweemaal uitgesteld maar uiteindelijk is dat gebeurd. Nu kunnen er afspraken gemaakt worden voor de wettelijke en de traditionele overdracht. Inclusief ceremonie.

cerimônia de terra

Cerimônia de terra

De nodige documenten zijn aangeleverd en we ontvangen een lijst. Het lijkt wel een herhaling van onze lobolo. Ik som een aantal zaken op. Twee bakken bier, twee kratten frisdrank, een vijf-liter fles rode wijn, vier kippen, vier pakken xima (maïs-meel), 600 metacais cash, twee levende kippen, 24 flessen water, drie rieten matten. Waarschijnlijk vergeet ik nog wat. In totaal voor 10.000 metacais.

Omdat ik mede-eigenaar word, moet ik bij deze ceremonie aanwezig zijn. De buren en de lokale gemeenschap moeten mij (en Isabel en Hawa) leren kennen en moeten in het openbaar zeggen dat zij weten dat wij nu de nieuwe grondbezitters zijn en dat ze dat zullen respecteren. Deze ceremonie zou vorige week vrijdag plaats vinden. Op donderdag wordt alles geannuleerd omdat de ambtenaar diaree heeft. We verdelen de kip want die kun je niet een week bewaren. We wachten op een nieuw moment.

Woensdag wordt Hawa gebeld. Overmorgen, vrijdag om 10u. Ik heb een werk-afspraak. De dames moeten werken en kunnen op zo’n korte termijn geen vrij vragen. Dus wat moeten ze doen? Verzinnen dat ze ziek zijn. De boel belazeren want uitstellen zou zomaar een half jaar kunnen zijn.

Ik ga naar mijn afspraak en haast me daarna naar Moamba. De dames moeten aan de eigenaar tonen dat ze alles van de lijst bij zich hebben. Hij neemt alvast een kwart in beslag. Voor zichzelf. En de ceremonie is niet op de (onze) grond maar bij de lokale Chef de Terra. Zo’n acht kilometer verderop. De ambtenaar is er nog steeds niet. Ik ben er om elf uur. Elk half uur belt Hawa hem. Hij is bijna onderweg. Wij rijden naar de afgesproken plaats. Er zitten zestien mannen en twaalf vrouwen op ons te wachten. Handen geven. Ik zie de verbazing op veel gezichten dat er een blanke bij is. Ik ben zelf ook verbaasd over het grote aantal mensen. Ik stel ze op hun gemak en toon interesse in mijn koeterwaals Portugees. Ze vinden het geweldig. De sfeer is ontspannen. De dames zijn bezig met koken.

Het is bijna half twee. De ambtenaar is er eindelijk. Hij excuseert zich. Daarna volgen begroetingen in het Sjangana. Iedereen zegt wat, mompelt wat. Daarna worden onze namen opgeschreven op documenten. ‘Tinga’, dat is niet moeilijk. Ook ‘Manhiça’ is eenvoudig. ‘Schyvens’ is heel moeilijk. Ongemakkelijk gelach. “Alemão?” (Duitser?). “Noa, sou Belga.” Daarna volgen elf van de zestien mannennamen en vier of vijf vrouwennamen. De ambtenaar gaat rond met de papieren. Ze moeten tekenen en een vingerafdruk achterlaten. Er zijn veertig minuten voorbij. De frisdrank wordt rondgedeeld. De ambtenaar krijgt een fles bier. En dan lijkt het of alles voorbij is. De rest van het bier wordt rondgedeeld. De fles wijn gaat open. De 600 metacais gaat van Hawa naar de ambtenaar naar de Chef de Terra naar de Chef van de plaats waar we bijeen zijn. Het is geld voor de gemeenschap. Niet voor de oude eigenaar. Ondertussen worden borden xima, een klein beetje kip en saus uitgedeeld.

De metacais worden gauw omgezet in nog meer alcohol. Om half vier vraagt de ambtenaar een lift naar zijn kantoor. Ik breng de goede man weg. 18 kilometer verderop. Hij is aan zijn vierde halve liter bier  Hij neemt de documenten weer mee want er is nog werk te doen. Stempels, denk ik. Wij moeten later de documenten en gelegaliseerde kopieën komen ophalen. Want nu is het vrijdagmiddag. Weekend. Wanneer? Geen duidelijk antwoord. Waarschijnlijk in september of zo.

Ik haal de dames op. Er staat een cd-speler aan. Harde muziek. Wij nemen afscheid. Handen schudden. Lachen. Hugs. Een paar foto’s maken. Isabel zegt dat ze nog uren zullen doorgaan. Dansen, praten en drinken. Ik ben weer een ceremonie rijker …