Tags

, , , ,

Terwijl de Tweede Kamer in Nederland discussieert over de vluchtelingenproblematiek gooi ik er maar weer eens een stukje tegenaan over dezelfde problematiek. Laat ik beginnen met een mededeling: Mijn leven is rijker geworden dankzij een vluchteling. 

En dit gaat ook op voor al mijn familie-leden. Een vluchteling werd mijn zus. En bij deze zus hebben we gisteren heerlijk gegeten (witlof met ham en kaassaus – het lievelingseten van mijn moeder) en getoast op het leven. Op de (niet)-verjaardag van onze moeder. Mijn moeder, haar moeder.

Koen en Valbona

Koen en Valbona – 9 september 2015

Ik ga even terug in de tijd, begin jaren negentig van de vorige eeuw. Het is oorlog op de Balkan. In Gjakova in Kosova verdwijnen steeds meer politieke tegenstanders van het Servische regime. De sfeer wordt grimmiger. De grote Albanese gemeenschap vreest voor steeds meer represailles en moordpartijen. Een jong stel – politiek actief – moet vrezen voor z’n leven. De vrouw (21) is zeven maanden zwanger. Via vrienden ontmoet zij een Belg met Albanees Kosovaarse roots. Hij is op familiebezoek en rijdt over enkele dagen terug naar België. Een schoolvriendin woont al in België. Er wordt geld bijeen gebracht en een paar dagen later zijn ze onderweg. Op de vlucht. Op weg naar veiligheid. Via Hongarije, Oostenrijk naar België. De chauffeur weet wat de beste momenten en plaatsen zijn om de grenzen over te steken. Zij komen aan in Borsbeek (in de buurt van Antwerpen) bij die schoolvriendin. Ze zijn veilig Kosova (toen nog Servië) uitgekomen. De asielprocedure begint. Zij krijgen de status van ‘ontheemden’. Erkend vluchteling.

Via via krijgen ze een kamer bij de pastoor in Vremde – gemeente Boechout. Een maand later krijgen ze hun eerste kind. Een meisje, geboren in Lier. Via de sociale dienst krijgen ze een appartement in Boechout toegewezen. Vaak moeten er papieren worden ingevuld, meestal in Brussel. Al heel snel weten ze dat ze de taal zullen moeten leren. Mijn vader (leraar Nederlands en bijna op pensioen) heeft te kennen gegeven om Nederlandse les te geven aan nieuwkomers. Aan vluchtelingen. Dat deden mijn ouders al eerder met Irene – een jonge Hongaarse vrouw, gevlucht in 1956.

Valbona komt samen met twee anderen naar de Nederlandse les bij ons thuis. ‘Professor Schyvens’ is meteen onder de indruk van de leergierigheid van deze jonge vrouw. Zij is een doorzetter. Als blijkt dat zij een les moet overslaan omdat er geen oppas is voor haar baby, biedt mijn moeder aan om op te passen. Deze regeling houden ze aan op voorwaarde dat zij niet meer ‘professor’ zegt maar ‘papa en mama’. Mijn vader geeft vooral veel praktische lessen. Samen naar het postkantoor. Samen naar de winkel. Samen naar de sociale dienst, naar de advocaat, naar het kabinet van de verantwoordelijke minister. Enzovoort, enzovoort. In minder dan geen tijd spreekt Valbona heel goed Vlaams Nederlands.

Na vijf jaar krijgen ze het bericht dat hun status van ‘vluchteling / ontheemde’ wordt omgezet in de Belgische nationaliteit. Zij is ondertussen fulltime aan het werk bij een grote drukkerij. Ze krijgt een tweede kind. Een jongen. Mijn moeder is zijn Vlaamse meter en oma. Ik maak al deze ontwikkelingen mee van op afstand. Eerst vanuit Nederland en later vanuit Afrika. Het voelt als vanzelfsprekend dat zij bij alle familie-bijeenkomsten aanwezig zijn. Hun kinderen hebben nu ook een Vlaamse Opa en Oma.

Gjakova en Kosova heeft ze nooit losgelaten. Daar liggen haar roots. Daar woont haar familie. En wat was ze trots toen ze mijn moeder overhaalde om in het vliegtuig te stappen naar Pristina. Op bezoek bij al haar zussen en haar moeder. Een warm welkom. Een mooie reis. In 2007 heb ik het zelf mogen ervaren. Ik verbleef een kleine week in het huis van een van haar zussen in Gjakova. Een mooie vakantie.

Zowel bij de ziekte en het overlijden van mijn vader als onlangs bij het ziekbed van mijn moeder was Valbona de rots in de branding.

Een vluchteling werd mijn zus. Mijn leven is verrijkt. Waarom bang zijn voor het onbekende? Omdat zij een andere taal spreekt? Omdat zij moslim is en andere gebruiken heeft? Nee. Open je hart en doe wat in jouw mogelijkheden ligt. Wat je geeft krijg je drie-dubbel terug. Noem mij naïef, mij best, maar mijn ouders en Valbona hebben mij laten zien hoe het kan gaan. Ik heb een grotere familie.

O ja, Valbona betekent ‘heldere bron’ in het Albanees.