Tags

, , , , , , , , , ,

Een dagje Haarlem. Ik heb op mijn FB-pagina wat foto’s geplaatst. Voor het eerst bezoek ik Haarlem met cultuur geïnteresseerde ogen. Met als belangrijkste bestemming het Frans Hals Museum en De Hallen. Ik ben een groot fan van audio-tours. Ik laat me graag bijpraten en leiden door een verteller. Mijn ogen kijken dan veel nauwkeuriger naar een kunstwerk. Ik geniet dan volop. Na een tijdje sta ik voor het schilderij ‘Een monnik en een begijn’ en luister naar het verhaal over dit (erotische) werk.

Cornelis Cornelisz van Haarlem (1561) Een monnik en een begijn

Wat zie ik? Een tieten knijpende monnik en een non die hem voorzichtig afweert. Of is er sprake van ingehouden genot bij deze dame? Of kijkt ze naar de hemel in de hoop dat daar hulp vandaan komt? Hij is eerder afstandelijk zoals een dokter die naar je hartslag luistert. En de tafel vol fruit en een vol wijnglas verwijzen vast naar (seksueel) genot.

Ik luister naar de audio-gids. Dit schilderij vertelt het verhaal van ‘Het wonder van Haarlem’. Een non (of begijn) wordt beticht van onkuisheid. Waarschijnlijk is ze zwanger. Een monnik wordt gevraagd haar te testen op zwangerschap. Hij dient daarvoor in haar borst te knijpen. Bij een positieve zwangerschapstest vloeit er melk uit de borst. Maar wat gebeurde er? Er stroomt wijn uit haar tiet, waarmee de monnik haar onschuld heeft vastgesteld. Tot zover de eerste interpretatie.

Ik vermoed dat er een andere betekenis verscholen zit in dit werk. Als deze vrouw bang was om ontmaskerd te worden als onkuise religieuze, dan kijk je toch bang of zenuwachtig? Dat zie ik echt niet.

Natuurlijk is dit ook een aanklacht tegen het bourgondisch, losbandige leven van veel katholieke priesters. Het is tenslotte de tijd van de reformatie. De Sint-Bavokerk wordt in 1578 van een katholieke kathedraal een protestantse kerk. Heiligenbeelden en schilderijen worden weggehaald. Glas in lood ramen worden vervangen.

Schilder Cornelis Cornelisz van Haarlem heeft waarschijnlijk beide aspecten in zijn schilderij gestopt. De legende en de aanklacht tegen het wulpse Roomse leven.

Het schilderij is in deze periode ook een onderdeel van de thema-tentoonstelling ‘A Global Table’ met veel aandacht voor voedselstillevens en verwijst naar de werelddelen waar veel van ons voedsel vanaf de zeventiende eeuw vandaan komt. Aangevoerd over alle wereldzeeën door de Nederlandse VOC-handelsvloot.

In de serie: BEELDENDE KUNST

Advertenties