Tags

, , , , , ,

Tussen het doorgaande zandpad en onze (lange) buitenmuur staan vier kleine bouwsels. Ze verdienen nauwelijks het woord huis. Ze zijn al gebouwd voordat wij ons optrekje kochten en verbouwden. Het zijn vier huizen en huisvesten drie families. Eén bouwsel is een barraca dat dienst doet als bar/café en mini-kruidenier. Buurvrouw Katja beheert dit plekje maar ze is niet de eigenaar. Zijzelf woont in het hoekhuisje met haar twee dochters. Tucha (10 jaar) en Tina (7 jaar). Haar man komt heel af en toe aanwaaien. Zo’n bezoek eindigt vaak in dronkenschap en de man heeft ‘losse handjes’ om het eufemistisch uit te drukken.

Het eerste advies van Isabel (en haar familie) was om op afstand te blijven van de buren. De uitdrukking ‘Eerst de kat uit de boom kijken’ is een juiste omschrijving. We zijn nu drie jaar later. Ik drink af en toe een biertje bij de barraca. Isabel vraagt buurvrouw Katja geregeld om hulp. Tafels klaarzetten, afwassen tijdens feestjes, kleding uitzoeken, de veranda vegen. En een oogje in ’t zeil houden – zeker als we een weekendje weg zijn. Isabel koopt af en toe een medicijn voor de meisjes. Laatst had Tucha de mazelen. Isabel kocht zalf, poeders en medicijnen. Onze oude ijskast staat ondertussen in haar huis en ze heeft sinds kort elektriciteit via een eigen meter.

Een paar weken geleden vroeg Katja (of Tucha)  – een beetje tussen neus en lippen – of Isabel de madrinha wil worden van de meisjes. Of van één van hen. Wij zouden het peettante noemen. In Mozambique een belangrijk iets / iemand. De madrinha (of padrinho) verbindt zich met het kind. Met goede raad, af en toe wat financiële hulp als het kan en nodig is. Soms een cadeautje – op verjaardag of na een reisje. En op latere leeftijd zijn de madrinha of padrinho vaak de ‘kruiwagen’ naar een baan. Isabel is madrinha van Chantelle – dochter van een goede vriendin.

Isabel was tamelijk stellig in haar antwoord. Ze antwoordt dat ze geen madrinha wil zijn van meisjes die niet kunnen lezen. Ze moeten beter hun best doen. Tamelijk emotioneel vertelt ze dit aan mij tijdens een zaterdag-brunch. Ik ben geraakt. Ik schrik en vind het een dapper antwoord van mijn vrouw. “Kunnen ze niet lezen of weet je het niet?” is mijn reactie. Isabel weet het niet precies. Een uur later zitten we bij de buurmeisjes op het erf. Ik wil graag hun schoolboeken zien. Daar wordt voor gezorgd. De rekenmethode zie ik nauwelijks maar ik wil wel de taal-methode beter bekijken. Ik zoek op waar ze zijn gebleven op school en vraag ze allebei om iets te lezen. Tina zit in de 2de graad (vergelijkbaar met 2de leerjaar / groep 4) en Tucha zit in de 4e graad (4de leerjaar / groep 6). Ik wijs een woordje aan in haar boek maar Tina weet niet wat ze moet doen. Ze raadt het woordje omdat er plaatjes bijstaan. Ze raadt driemaal verkeerd. Dus lezen … nee. Vergeet het maar. Of is ze verlegen? Dat kan ook. Tucha leest wel een heel klein beetje. Tenminste als het korte woordjes zijn. Een volledige zin is erg moeilijk en heeft na veel proberen weinig betekenis.

Ik ben geschokt. De meisjes gaan naar school. Er staan parafen van hun leerkrachten in de boeken. Maar ze kunnen niet of nauwelijks lezen. Hoe kan dat? Isabel kent het echte antwoord niet maar als leerlingen rustig in de klas zijn en braaf overschrijven wat er op het bord verschijnt dan is het algauw ‘goed’.

Ik doe boodschappen en ga op zoek naar heel simpele (lees)boekjes.

A B C – de eerste woorden

Ik beloof om de meisjes wat te helpen. Afspraak elke weekdag van 17u tot 17.45 komen lezen bij Tio Koen. We zijn nu ruim twee weken verder. Het is bedroevend gesteld met de leesvaardigheid van beide meisjes. Schrikbarend slecht.

Tina (7) kan alle letters feilloos spellen. B O N E C A (pop) maar is nauwelijks in staat om letters te combineren. Ik heb het twee weken geprobeerd met plaatjes en woordjes. Ze heeft een goed geheugen – denk ik – en een goed visueel geheugen. Ze herkent het woordje SAPO (kikker) eerder als beeld dan als samenhangende letters. Ze zegt dus keurig ‘sapo’ als ze het woordje ziet. Maar of ze het leest, vraag ik me af. Ze gokt heel vaak mis bij GATO (kat) en GALO (haan).  BICICLETA (fiets) gokt (leest ?) ze altijd juist maar DADO (dobbelsteen) is te moeilijk.

Tucha (10) leest woordjes met twee lettergrepen tamelijk foutloos maar vanaf drie lettergrepen of meer wordt het heel moeizaam. En als ik haar dan zeg om het beetje bij beetje te lezen is ze bij de derde lettergreep het begin alweer kwijt. En dan te bedenken dat ze – volgens de methode van school – al begrijpend moet kunnen lezen over bijvoorbeeld ‘A higiene pessoal’. Vergeet het maar – zelfs deze titel is al te moeilijk. En op de volgende bladzijde van haar boek zie ik dat ze het ‘onderwerp’, het ‘werkwoord’ en het ‘lijdend voorwerp’ moet kunnen onderscheiden.

HELP. Wat doet zij op school? Waarschijnlijk braaf aanwezig zijn. Hebben leerkrachten geen tijd voor testen? Hoe bestaat het dat ze al in graad 4 zit? Honderd vragen heb ik. HELP.

Ik gebruik elke dag een letter/lees-filmpje van YouTube als afsluiter. We herhalen heel veel – vaak in spelvorm – en ik heb voor Tina een heel eenvoudig rijtje gemaakt. Geen echte woordjes maar om haar te dwingen om letters te verbinden. E MA, A TO, I BO, A RO, A MA enzovoort.

Zelf maar iets uitproberen

Of dit iets zal uithalen voor hun toekomst? Een veel te ambitieuze vraag. Onmogelijk om daar iets over te zeggen. Ik vrees met grote vreze. Mama Katja is veel bezig met haar meiden maar niet met schoolse zaken. Niet samen lezen of voorlezen. Een heel klein beetje met rekenen zodat ze weten hoeveel een brood kost of een tomaat. Katja verdient een centje bij als kapster. Beter gezegd ‘haarvlechter’. Daar is ze bijzonder goed en handig in. Ook haar meiden worden vaak liefdevol onder handen genomen. Met mooie resultaten. En waarschijnlijk wordt dat ook hun toekomst … iets doen waarbij ze niet hoeven lezen. Net zoals Maria Helena – onze huishoudelijke hulp. Ik schat haar eind dertig, begin veertig. Ze reageerde laatst niet op twee sms-jes. Waarom niet? Ze kan ze niet lezen …

Advertenties