Tags

, , , , , , , , , , , , ,

Jongens, jongens, jongens … wat een gedoe. Er gaat bijna geen dag voorbij of er wordt wel iemand beticht van racisme. Let op … ik veroordeel racisme. Geen twijfel over mogelijk. Maar waarom iemand vandaag beoordelen over een verkleedpartij twintig jaar geleden? Kom op zeg. De eerste minister van Canada ligt zwaar onder vuur omdat hij als leraar zich verkleedde als Aladdin – inclusief zwart gezicht en tulband. Het was een schoolfeest met als thema: Arabian Nights. Hij heeft zich ondertussen verontschuldigd. Was hij een racist toen hij daar verscheen? Met de normen van vandaag wel maar toen? Nee of toch nauwelijks. Ook zijn imitaties van Harry Belafonte zijn van eenzelfde onschuldige naïviteit. Dezelfde Trudeau werd een paar jaar geleden wereldwijd bejubeld omdat hij de meest diverse ministersploeg ooit had samengesteld.

En laat ik het maar wat persoonlijker maken. Ik heb me als kind en jong-volwassene ook geblackfaced. Ik kom uit een gezin van amteurtoneelspelers. Verkleden was dus een heel gewone zaak – althans in het kader van een voorstelling. En met Driekoningen op 6 januari. Elk jaar verkleedden we ons in de drie wijzen uit het oosten. Ik was steevast Balthasar. De zwarte koning. Met trots en plezier. Mijn (natuurlijke) krullenkop was de belangrijkste reden waarom ik die rol kreeg. Volgens de overlevering (legende) kwam hij uit Ethiopië en bracht hij wierook mee. Wij gingen de deuren langs, zingend met een (houten) ster die rond kon dragen. En natuurlijk hopend op een paar centjes of snoep. Ik verkleedde me trouwens ook geregeld in een meisje want op een school met enkel jongens speelden enkelen van ons de vrouwelijke personages. Not any problem.

Tweede leerjaar – 1963 – Herken je me?

Moet ik me nu verontschuldigen bij vrouwen? Seksistisch? En mijn indianen-outfits? Ik speelde een bisschop en de Russische tsaar Iwan de Verschrikkelijke. Vast allemaal karikaturen.

En ja … ik was ook heel veel jaren Zwarte Piet. Zonder pruik want mijn eigen haar – Angela Davis stijl – was daarvoor zeer geschikt. Heb ik toen zwarte mensen beledigd? Ik kan het me niet voorstellen. Let op … ik zeg … toen. Vandaag zal ik dat niet meer doen. We zijn er anders over gaan denken. Veel verandert. Ik ging bijvoorbeeld samenwonen zonder te trouwen. Dat kon vroeger natuurlijk niet. Ik liep weleens (vaak) bloot op naaktcampings en -stranden. Zedenschennis. Zaken veranderen … gelukkig maar.

Als theaterregisseur ben ik me bewust van dit gegeven. Tot tweemaal toe heb ik – respectievelijk in Middelburg en in Vlissingen – het Shakespeare-stuk ‘Othello’ willen regisseren. Er waren geen kandidaat-spelers met een donkere huidkleur. Erg jammer vond ik dat. Ik wilde geen ‘zwart geschminkte blanke man’ die de rol van de Moor speelde. Ik koos voor een acteur die bij het begin van het stuk twee, zwarte (oorlog)strepen zou trekken onder zijn ogen. Een beetje zoals je ziet bij rugby-spelers. Het is nooit zover gekomen want beide keren is de productie niet van de grond gekomen. Ook bij Ubuntu – het Afrikaanse zomerspektakel in Goes (2009) werd er niemand ‘zwart’ geschminkt.

Nog een laatste alinea. Ik ben actief betrokken bij de sinterklaasviering in Maputo. Ik vertolk al jaren de rol van de goed heilig man en ‘onze’ pieten zijn allemaal regenboogpieten – ook de pieten met een donkere huidskleur. En het zou wel van de zotte zijn om hier in Afrika blanke mensen zwart te schilderen. Voor de rest zal ik weer zwijgen – niet mee discussiëren – als het over Zwarte Piet gaat. Het volstaat om te concluderen dat tijden veranderen en dat is niet meer dan logisch.