Tags

, , , , , , , , , , , , , , ,

25 december. De christelijke wereld viert vandaag het kerstfeest. De geboorte van Jezus. In Mozambique is 25 december ook een vrije dag maar die dag heet: ‘Familiedag’. Een mooie vondst van het jonge communistische regime na de onafhankelijkheid. Katholiek Portugal, de kolonisator, werd verdreven door de onafhankelijkheidsbeweging Frelimo, mede met hulp van de USSR. Het was nog volop Koude Oorlog.

Het regime moest nadenken over officiële feestdagen. De dag van de helden, de dag van het leger, de dag van de Mozambikaanse vrouw, de dag van de onafhankelijkheid en de dag van de familie. En dan is 25 december natuurlijk een slimme, voor de hand liggende keuze.

Er zijn honderden, waarschijnlijk vele duizenden schilderijen gekonterfeit met als thema de geboorte van de Heiland. Ik snuffelde wat rond in mijn boekenkast en op internet en ik kies voor …

De aanbidding der herders – Jan Havicksz. Steen – tussen 1660 – 1679 – Olieverf op doek – 53cm x 64cm – Rijksmuseum, Amsterdam

De aanbidding der herders. Een stoet herders komt de stal binnen om het kind te aanbidden. Op de voorgrond zit Maria met het kindje, liggend naast haar in een voederbak. ‘Een bakske vol met stro’ zoals Urbanus het ooit noemde. Links voor maakt een herdersjongen een vuurtje. Wat warmt hij op? Soep of melk? Achter de os en de ezel geeft een oude vrouw Jozef een mand met eieren. Dat vuurtje, de eieren en de grote kruik voor de kribbe hebben vast een symbolische betekenis. Rechts achter de jonge moeder speelt een herder op zijn doedelzak. Naast hem probeert een jongen met een haan onder zijn arm een blik te werpen op de pasgeborene.

Ik heb voor dit kersttafereel gekozen omdat het een echte Jan Steen is. Met respect voor het bijbelse thema heeft hij er toch een soort huiselijk tafereel van gemaakt. Een grote toeloop van herders, alsof ze net van de markt op weg naar huis zijn en hun nieuwsgierigheid niet kunnen bedwingen. Wat is daar aan de hand in die stal? Dat de drie koningen cadeautjes als goud, wierook en mirre meebrachten is fijn en bekend dankzij Lucas. Maar een haan, soep, melk en eieren zijn minstens zo waardevol. Cadeautjes van het gewone volk. Dat is hun wijze van ‘aanbidding’ ook via de muziek van de doedelzak. Laat de engelen lekker hun ‘Gloria in excelsis Deo’ zingen, fladderend boven Bethlehem. Binnen in de stal hebben de herders hun eigen repertoire. Het is niet moeilijk om je voor te stellen dat er even later gedanst, gezongen en gegeten wordt. Typisch kerstmis zou ik zeggen, inclusief cadeautjes.

Ik hou erg van de schilderijen van Jan Steen. Ze zijn veel kleurijker dan de meeste werken van Rembrandt ea. Rembrandt van Rijn krijgt nog wel een plekje in Mijn Digitaal Lockdown Museum. Veel verhalen die Jan Steen vertelt zijn volks. Met aandacht voor veel details. Bijna een ‘stripverhaal’ van één pagina. Het zijn bonte taferelen die geleid hebben tot de uitdrukking: een huishouden van Jan Steen.

Mocht je meer schilderijen van Jan Steen willen zien, klik HIER.

In de serie: BEELDENDE KUNST en MDLM

Advertentie